Piękne kształty, odkryte intymne części ciała uchwycone okiem obiektywu lub subtelnie zasłonięte, by zaintrygować. Słowem - akt. Artystyczne przedstawienie ludzkiego ciała nie zawstydza, nie bulwersuje, a budzi zachwyt. Znamy je ze stron pism dla panów, np.: „Playboya”. Ale czy te nagie panie to rzeczywiście artystyczny akt? Może po prostu ładne zdjęcie z pięknymi kształtami w roli głównej?

Czym wobec tego jest akt? To przedstawienie nagiego ciała w sztuce, wykonane w oparciu o studium żywego modela. Akt stanowi jeden z najważniejszych tematów malarskich i fotograficznych w dziejach sztuki. Należy także do podstawowych motywów w rzeźbie. Akt uważa się za fundament wykształcenia artysty.

Jak przebiegała historia aktu pośród dziejów? Pierwsze znane rzeźby pochodzą już z czasów prehistorycznych. Zazwyczaj przedstawiały nagie kobiety, które symbolizowały najprawdopodobniej boginię Płodności. Później pojawiły się figurki męskie z wyrazistym członkiem. Takiego rodzaju przedstawień nie uznaje się jako akty.

Antyczny akt w rzeźbie jest poświęcony poszukiwaniu idealnej formy ludzkiego ciała. Pierwsze greckie akty przedstawiały zwycięzców igrzysk. Za pierwszy akt kobiecy w sztuce greckiej uważana jest „Afrodyta Knidyjska” Praksytelesa (zdjęcie obok).

W średniowieczu akt w swoim świeckim znaczeniu raczej nie występował, a nagość pojawiała się tylko w przedstawieniach Adama i Ewy. Także grzeszników ukazywano bez ubrań, czyniono to na znak ich naocznego zepsucia.

Akt powraca w XV wieku w Niderlandach i we Włoszech. W tym czasie akty kobiece malowano na podstawie ciała męskiego. Kolejny wiek przyniósł zmiany, a przedstawienie Wenus często od tego momentu gościło na płótnach.

Wtedy to sztuka stawała się coraz bardziej świecka. Pod koniec XV wieku Sandro Botticelli namalował „Narodziny Wenus” (poniżej) oraz „Primaverę”. Są to przykłady śmiałych obrazów, choć wciąż jest to tzw. „Wenus pudlica”, czyli „Wenus skromna”. Rafael Santi około 1504 roku namalował „Trzy Gracje” (ostatnie zdjęcie). Wszystkie kobiety demonstracyjnie nagie, jedna z nich jest tylko osłonięta przezroczystą przepaską na biodrach.

Kolejną barierę przełamał Giorgione w 1508 roku za sprawą słynnego obrazu „Śpiąca Wenus”. Dłoń tej bogini spoczywa na jej łonie. Jest to już od pięciuset lat niezmiennie temat dyskusji i oskarżeń o nieprzyzwoite ułożenie palców.

W malarstwie dworskim występowała tendencja co do zwiększania zmysłowości w aktach. Najpełniej wyrażało ją malarstwo rokoka, np. dzieła Jean-Honoré Fragonard.

Tak przedstawia się historia dziejów aktu od prehistorii aż po dziś dzień. Współcześnie w wielu miejscach możemy natknąć się na studia fotograficzne oferujące sesje tego typu. Należy jednak zwrócić uwagę na różnicę między aktem a zdjęciem erotycznym, które zdobi okładki pism dla panów. Akt nie musi przedstawiać całej postaci, może równie dobrze ukazywać fragment ciała. To estetyczne i przyjemne dla oka ukazanie piękna ludzkiego ciała.

Dziś przez pojęcie „akt” rozumiemy zazwyczaj „akt kobiecy”. Wynika to zapewne z ogromnej popularności zdjęć poświęconych damskim kształtom. Dlaczego? Być może wpływ na to ma fakt, że większość artystów i mecenasów sztuki była mężczyznami. Prawdziwi koneserzy kobiecego piękna!

Źródło i zdjęcia: pl.wikipedia.org